ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Gedichten, passages Friso, verhalen enz.
Warkum, doe
Warkum, doe
Doe ’t de fiskboer de hjerrings noch yn in krante pakte,
In fuotbal noch in learene fiter hie,
Fytste ier yn ’e moarntiid de koumelker,
Bus op ’e stange, oer it Tillefonnepaed nei it Strân
En skowde de hearoerder yn waer en wyn
Op ’e fyts It Heidenskip yn.
Doe ’t de kij noch yn ’e jister molken waerden,
Krige de boer it molkjild yn in pûdsje
Fan de molkfarder, dy ’t by sterk iis op redens oer
Kaem en de folle bussen mei de slide
Nei it fabryk ta brocht.
Doe ’t it skroeijen fan in hynstehoef noch
Rounom yn ’e stêd to rûken wie,
Sutele Sjoerd mei piteroalje by de doarren lâns
En kaem de molkboer eltse dei oan de doar om
In mingel molke, sûpe of brij to bringen.
Doe ’t de húsketontsjes noch ienris yn ’e wike
Omwiksele waerden, simmers plysje Caro
Ús by it swimmen by de slûs wolris oer it mad kaem,
Waerd meast eltse wike de gasmeter opnommen
En garren wy it sulverpapier op foar
De earme negertsjes yn Afrika.
Ja, doe ’t Sirius noch ‘de Heldere’ wie en
De Spoardyk en omkriten om de wyn tinke moast
By it ophingjen fan de wask,
Jilde in ijsko noch in stûr!


it Petroaljehûs
 
 
Der stie in hûs oan de Spoardyk
Dat hiet ‘Petroaljehûs’
Dêr wenne ea in faem sa prûs
Gjin ien wie har allyk
 
Dy faem koe tútsje en noch mear
Dat fleach as diggelfjûr
De buorren troch, en it gea oer
Waerd rabbe oer har ear’
 
Lit rabje hwa ’t graech rabje mei
Dy faem forblikte net
Hja gie har eigen skeane gong
En tocht ik gean hjir wei.
 
Nei d’ oarloch wienen wenten krap
Ek yn ús eigen stêd.
Dochs founen yn ’t Petroaljehûs
Jongelju in eigen nêst.
 
Jaep tocht soms oan Terang Boelan
As it ljochtmoanne wie.
Gjin ploppers om ’t Petroaljehûs,
Dat fielde wol senang.
 
In meunsternimmer fan ’t fabryk
Bidarre op twa heech,
Ruften droegje yn ’t treppensgat
Hwant der wie eins gjin bleek.
 
Mei Bennie út ’e Pilekaen
Smiet Romke de lâpen gear.
Trije heech yn it Petroaljehûs
Stie gau de widze klear.
 
Twa bruorren fan de swiere klaei
Waerden boer oan de Alddyk.
Henk naem as hûs in wenwein mei,
Sytze kaem oan de Spoardyk.
 
Op ’t lêst fike de fiskboer dêr
It grom út fisk en iel.
Doe wenne der gjin ien mear yn,
It hûs wie sûnder siel!
 
Der stie in hûs oan de Spoardyk,
Dat hiet Petroaljehûs.
Lang lyn is ’t tsjin de flakte gien,
Miskien fynst noch in stien.
 
                                           Heare Gotskes


de Ligersbolle


 
De ligersbolle
Sweare, swetse, lige, stâlle, roppe
Fearpikke, stikelstekke, ja, hwat net.
Soms tsjin hillige húskes skoppe:
Yn ’e ligersbolle stiest boppe de wet.
De forhalen fan Joast, Teake, Tsjidze, Allert, Klaes,
En dy fan Simen, Andrys, Albert, Jan of Gerke
Wiene de wierheit wolris de baes
Mar yn ’e midden fan it doarp lieten hja de tsjerke.
Under ’t âlde tek klinkt krûdich kommintaer
Op polityk, sport, d’ ierappels, froulju en it waer.
In tongerslach wurdt dêr ta klapskeet redusearre
En dêrmei tagelyk ús wrâld relativearre.
Faek skodzje de manlju ûnder de ligersbolle,
Krinkjespuijend, fol ûnbegryp de holle
Oer it bilied fan it regear fan stêd en lân,
Hja kinne der mar kwalik by mei har forstân.
Komt it fuotbaljen op it aljemint
Dan is it dúdlik en as in klûntsje sa klear,
Karel Lotsy dat wie pas in fint
En sa ’n ien as Abe ha wy ek net mear.
Yn ’ t fjûr fan ’t swetsershonk gie it der om wei,
Rekken de gieltsjes brún bijarre fan prûmkes Drachtster Kei.
Boppedat hat It harspit dêr in wichtige posysje,
Mar lige mei, tominsten, in lyts bytsje!
Dus Warkumers ûnthâld:
By Séburch efter de sédyk
Leit - dat ’s perfoarst unyk -
Jimme nawle fan de wrâld!



Waar zal van Pottum dalen
Lytse ballade fan Van Pottum
 
“Waar zal Van Pottum dalen?”
Dat ’s al likernôch 75 jier de fraech
En foarmet ien fan dy forhalen,
Dy ’t Warkumers net misse wolle, net graech!
 
Dy fraech gounzet altiid noch yn ’t roun.
Al ha wy dêr oer net mear folle argewaesje,
Wy binn’ ommers fan in oare generaesje,
Mar werom eins kaem dy ballon net fan ’e groun?
 
’t Soe heve, sa wurdt forhelle oer dy earste kear
Lykwols, de omstannichheden waerden to dreech:
Wylde loften en de wyn dy helle oan, aloan mear
Doe spriek Van Pottum, “ik gean net omheech!”
 
“To folle wyn mei fan dy pûsters, dit sil misbiteare”,
De Warkumer sénuwen koene dit bislút net forneare
Inkelden bigounen mei him to hottefyljen,
En Van Pottum moast mar gau fan ruten spylje.
 
Hwant breinroer woene hja him molesteare,
Sa ’n loftfytser soene hja wol mores leare.
By einbislút kaem it lokkich dochs goed
Mar gjin ballon omheech oant de dei fan hjoed!
 
Fiif jier tobek* soe it nochris wêze,
Mar sa ’t wy yn de Friso fan doe lêze,
Struide it lot nochris sâlt yn ’e woune:
Wylde loften, it waeide dat it rikke.
 
It waerd Van Pottum suver dwyl yn ’e holle
Doe ’t er op ’e nij yn ’e reak fleanen seach de bolle.
Jitris moast de feestkommisje forblikke:
It folk koe wer nei hûs, reiske makke foar lau loene.
 
It lot lit sa de mythe en de fraech bistean.
En hwer ’t Warkumers ek hinne gean,
Yn de frjemdte jowt dy fraech in bân
Mei it romroft berteplak yn ’t heitelân.
 
“Waar zal Van Pottum dalen?”
Hooplik is dat noch wol 75 jier de fraech,
En bliuwt it ien fan dy forhalen
Dy ’t wy net misse wolle, net graech!!!
 
*= 2004

De fyftiger jierren
 
 
Dat wie alwer in stikmannich jierren nei de oarloch en noch foar de rûzige sechstiger jierren, de tiid fan provo en gesachskrisis.
Wiene de fyftiger jierren dan sa sêft en rêstich en barde der doe nea wat?
Neat is minder wier. Der gong yn dy tiid fan alles om ta. Yn ‘e wrâld, yn Hollân, yn Fryslân, en ek yn Warkum.
Witte jim it noch wol? Hoe wurket ús ûnthâld einliken? Hokfoar oantinkens út dy tiid bin ús bybleaun. De Grinzer professor Douwe Draaisma (ek in Fries fansels) hat it sa kreas en dúdlik beskreaun yn syn boek Waarom het leven sneller gaat, als je ouder wordt. Alle kearenop nij lês ik yn dat boek nijsgjirrige saken oer ús ûnthâld, hoe’t dat wurket en wêrom‘t bygelyks inkelde dingen ús noch helder foar de geast stean bliuwe, mar oare gâns weirekke binne.
Jimme witte faaks ek noch wol fan:
 
De ramp yn Seelân. Wy hearden dêrfan dy sneintemoarn, doe’t wy troch Warkum strúnden, want it wie dy nacht striemin waar west en bei in protte huzen wienen pannen fan it dak, takken fan beammen ôfbrutsen en der lei oeral ark dat ferwaaid wie. Stadich oan kamen ûntrêstigjende berjochten troch oer de radio en fan minsken fan utens. It wie dy snein 1 febrewaris 1953.
 
De grutte minsken wiene ek alhiel fan’t stik troch de Greet Hoffman affêre (sa jitte dat). Och hearkes, ús keninginne yn noed en se koe der sels alhiel neat oan dwaan. As jongfolk rekken wyfolle mear oerstjoer fan in oare keninginne, ús Miss Holland, dy’t samar ek ta Miss World keazen waard. Ik ha noch inkelde plaatsjes fan dat âlder moaiste frommes – Corinne Rotschäffer hjitte se - yn ien fan myn bewarre skriftkes mei útknipte krantestikjes.
 
Wat tichter by hûs:
Witte jimme noch wol fan ús Fryske Siameeske twilling yn Oentsjerk deun by Ljouwert? Hoe jitten se ek mar wer? O ja, just: Folkje en Tsjitske. Yn dy tiid wiene de dokters tige royaal mei hormoan preparaatsjes om wat makliker bern te krijen en dan mislearre der wolris wat. Letter ha se wol wer in medyske boppeslach makke troch dy twa famkes kreas fan elkoar los te krijen.
 
Yn Warkum hiene we ús eigen folkshelden:
Jouke van Wieren, de earste Súdwesthoeker strieljagerpiloat út Nijhuzum. Bytiden fleach er mei syn Gloster Meteor oer de Fryske marren en oer ús rêstige stedsje hinne. Alle Warkumers en Nijhuzumers wiene ferslein doe’t Jouke koart nei it beheljen fan syn brevet op Ljouwert ferûngelokke en dat net iens mei in Gloster mar, sa’t ik heard ha, mei in lytse sport fleanmasine.
En dan fansels ús hurddravers Jan Ybema en, last but not least, ús eigen Cor Hunia. Geregeldwei hellen se de kranten en net allinne de Friso. Wy wiene grutsk op ús eigen “Wim Slijkhuis”.
 
Ja, en witte jim noch wol fan al dy strange winters? 1954, in prachtige alvestêdetocht mei tige moai waar. Dy skoalmaster út Nij Beets, Jeen van den Berg, wie de glorieuze winner. Twa jier letter ferrûn it wol wat oars. It wie doe min, ja striemin waar. De riders moasten by Rehoboth ôfstimpelje. Mei noch in hiele protte oare Warkumers stienen wy dêr te wachtsjen op de earsten. It frear 14 graden oerdei en, och hearkes, wat in lijen en dramatyk kaam der by ús lâns oer de Djippe Dolte. De measten ha Ljouwert net helle. Wol in groepke fan fiif man, dy’t úteinlik as earsten by de finish en út solidariteit mei elkoar tagelyk en hân by hân oer de streep rieden. Gâns Fryslân wie oerémis mar dy fiif jonges ha gjin medalje krigen.
 
En wat barde der fierders noch yn Warkum?
Yn ús havenkom leine noch in stikmannich fiskersboaten foar op de Iselmar.
Sjoerd de Boer kaam noch mei molkbus en mjitte kanne oan ‘e doar.
Bûten de Doltes stienen hast noch gjin huzen, it wie oeral greide.
En foar ús wie it de tiid fan boartsjen , fan nei skoalle ta gean en fan opgroeie,
Fan skotskorrelje oer de balstiennen en potjudelje ûnder de Waegh,
Fan Mens erger je niet en Monopoly,
Fan Kapitein Rob en Eric de Noorman,
Fuotbalplaatsjes fan Blue Band en fleanmasineplaatsjes fan Douw Egberts.
En jûns foar de radio lústerje nei Negen heit de klok (fan de KRO) en De Showboat (fan de VARA)
En simmerjûns de Avondvierdaagse rinne yn grutte ploegen en dan evergreens sjonge sa as Een potje met Vet, De paden op, de lanen in en (doe gâns aktueel) Als we naar Korea gaan.
 
De fyftiger jierren, ja! Der is doe in protte bard, mar ek doe hold de tiid al gjin skoft en foar dat we ’t yn ‘e rekke hienen, kamen we yn de sechstiger jierren en moasten we folwoeksen wurde en grutte minsken wêze.
 
Frank Dijkstra,
 
Juli 2005
 
 
 

 
Swimme by de slûs
Doe’t ik hokkerdeis oan’t sneupen wie yn in twaddehânsboekwinkeltsje yn Grins, foel myn each op in bakje mei griize mapkes mei allegearre plaknammen der op. Der trochhinne
strúnjend fûn ik ynienen it opskrift:
No 10 D. Workum.
It die bliken in lânkaertsje te wêzen:
In 1962 uitgegeven door het Departement van Defensie.
Fansels makke it my nijsgjirrich en sadwaende kocht ik it kaertsje foar in stikmannich euri..
Doe’t ik thús de Fotogrammatische kaart in stereografische projectie is wat neier beseach, ûntdekte ik bekende plakjes, mar betieden ek minder bekinde nammen sa as Heemstede, Berkenhof, Meerhoeve, Tjewei en dat allegearre in ‘e buert fan Warkum.
Mar fansels fûn ik ek it Gele Strand en it Groene Strand, dat fanút Warkum begûn bei Sch. Sl. En Bask. Br. Krekt ja, de slús mei de brêge fan Simon Wiersma, deun by de werf van Evert Zwolsman.
It lei der sa, as doe’t wy as opslûpte jonges en famkes der simmers altiten boarten en swommen fansels.
Yn ‘e fakânsje setten wy moarns ier útein, bôle, drinken en wat snobbersgoud út ‘e winkel mei, nei it strân. Lâns de ligersbolle en dan noch lâns de sân - en grintbulten fan Hobma wienen wy te plak. As’t noch net swimme koest earst yn de Soldategracht, in foege sleat oan de oare kant fan de Soalsdyk.. By moai waer siet dy sleat al gau fol mei in keppel fan dy lytse krobben en nei in skofke wie it dan ek ien smoarge modderpoel en hiest noas, hier, earen en swimbroek fol mei klaei en sân.
It swimmen haw ik leart fan ús pake Frank, in betûfte swimmer dy’t gâns wat lytse bern, mar ek stikmannich folwûksen Warkumers út ien fan ‘e Dolten wei helle hat. Wat âldere bern mochten letter oan de kant yn ’t Soal en it wie pas fertroud om allinne te gean as’t de oerkant fan ’t brede Soal helje koest. In prestaesje dy’t tsjintwurdich beleanne wurd mei in swimdiploma (ik tink hast wol gelyk mei diploma B). En faeks noch belangriker kaemst sa te hearren ta de grutte jonges, dy’t faek fjierder it Soal op en del gongen.. Stikem nei it Torntsje om te swimmen yn it smelle farwetter neist it ûndjippe strân. Dat mocht net fan ús heit en mem, want der ferdronk noch wol es ien yn in draaikûle, sa’t trochforteld wurde.
Mar yn’e simmer jûns nei it bôle iten wie de slús it plak, wer ’t wy as in grutte ploech swimmers nei ta gongen. Net om te swimmen mar wol om te dûken! It duorre dan net lang of de ligersbolle rûn leech en in skofke letter stie de brêge grôdfol mei publyk, dy’t oeral wei kamen, jong en âld. It wie in spektakel: Wy sieten elkoar efteroan, al fleanend oer de dyk , dûkend van de slúsmuorren en dan wer swimmend yn de havenkom. De bangeskiters sprongen of dûkten fan de leechste muorre, mar der wiene ek dy’t fan ‘e hege muorre of fan de slúsdoarren ôfdûkten. En in inkele trochjeier, sa as Douwe Hofman of Adriaan Tjeerde doarden sels fan de brêge leuning oer de slúsdoarren yn ‘e slús te dûken. In sterk stikje fan libbensgefaerlike oerdwaelskens. Mar it folk op ‘e brêge fûn it prachtich fansels,
laitsjend, joeljend en âljend. It like wol Nederlân-België, mar dan sûnder ferslachjower.
Tot op’t stuit der ynienen út it folk in skriuw kaem: Kelderhús!
Dan sprongen wy as opskrikte kikkerts allegearre it wetter yn en swommen nei it Soal ta, werom nei ús fertroude plakje , wer t’ús klofkes klean en de hândoekjes leinen. Mei tige moai waer wie plysjeman Kelderhús altyd wat letter. Ik tink hast dat er pas kaam op in wink fan slúswachter Simon Wiersma. Dy syn soan Klaas wie ien fan de betûfte dûkers.
Frank Dijkstra
Aduard.
 

Eierzoekers humor


Eierzoekers-humor.

[Historisch] Wie 't laatst lacht, lacht 't best.

Het gebeurde in de buurt van Workum. Een tweetal jongens afkomstig uit Workum vonden in een der weilanden een dode kievit. Zeer waarschijnlijk was dit dier het slachtoffer geworden van de bloeddorst van een wezel of hermelijn. Het dier was althans met uitzondering van de kop, onbescha­digd. In de verte zagen de jongens een eierzoeker naderen. Op een grap belust, besloten ze spoedig een nest te maken, er een fopei in te doen en de dode vogel op het geval neer te zetten, waarna zij spoedig achter een hek schuil zouden gaan. Zo gedacht, zo gedaan. Vol spanning zagen de knapen of hun list zou gelukken. In­derdaad, des eierzoeker scherpe blik ontwaarde spoedig een kievit op het nest. Met rasse schreden naderde de man in kwestie. Wonder, de vogel was niet erg rap. Van beide zijden steeg de spanning ten top. De vogel bleef rustig op haar nest.

De eierzoeker kwam nader en nader. Maar er veranderde niets. De man zijn belangstel­ling werd niet minder. Hier moest hij meer van weten. Thans zag hij dat de kievit dood op haar nest zat. De vogel werd opgenomen. De jongens hadden succes. Zij schater­lachten achter het hek. De eierzoe­ker was gefopt. Maar neen. Hij ging tot ontleden van het dier over en vond wonder boven wonder toch nog een ei in de dode vogel. Zo hadden beide partijen succes, maar ... wie 't laatst lacht, lacht 't best.

Een ander verhaal


Eierzoekers pech.
ln Workum doet men ook natuurlijk
Aan deze zeer gewilde sport
Al zullen velen het erkennen :
Het duurt hen altijd veel te kort!
 
Niet ieder heeft een pet vol eiers
Als hij zich huiswaarts weer begeeft:
Wat ik U thans ga mededelen
Heeft een zoeker echt beleefd!
 
Twee jonge mannen keerden samen
Van een zoekerstocht terug.
Op het Marktplein fietsten zij toen :
Ėén zwenkte nu wat al te vlug !
 
't Alpenmutsje, bol gevormd was 't
Kon de schok niet goed weerstaan
't Zakte scheef . . . . en wat wij vreesden
d' Inhoud MOEST verloren gaan!
 
Klets, pats, klets, de eitjes vielen
Allen zonder onderscheid
De pogingen van den bezitter
Om 't af te wenden, zeer ten spijt!
 
Wij liepen naar de plaats des onheils
En wat werd onze blik gewaar ?
Inplaats van dooiers en van doppen:
Een aantal STENEN, 't is heus echt waar!

Verdwenen beroep

Gelukkig maar dat dit verdwenen is. In 1920 moest een alleenstaande vrouw soms zo haar brood verdienen.
Janna heette ze, haar achternaam doet er niet toe. Iedere dinsdagmorgen ging ze om ± 8 uur naar Bakker Gaastra (nu Venema) op het Dwarsnoard, waar de volgepakte manden al klaar stonden. Het juk kwam over de schouders en Janna ging om de hoek van de 'Swän', een stukje Trekwei en dan sloeg ze linksaf naar de boerderij waar nu Hooghiemstra woont.
Dan kwam ze in het land, waar alleen een 'reed' was, in herfst en winter bijna onbegaanbaar.
Ook moest ze door vier hekken, die meestal dicht waren. Nadat ze zo vijf stukken land was doorgeworsteld,' kwam ze bij haar eerste klant.
De manden waren dan wat lichter geworden, als ze daar vandaan ging.
Ze liep dan hetzelfde pad terug, tot ze bij de brug rechtsaf ging. Dat was een lang stuk land, 'de Aólve' en nu kwam het merkwaardige.
Elke dinsdagmorgen zat onze poes om ongeveer half tien, halverwege dat land te wachten, dat beest wist wanneer Janna kwam.
Dan werden de manden neergezet en poes kreeg een stuk koek, Janna was een poezenvriendin.
Als de koek opgepeuzeld was liepen ze samen naar de tweede klant, waar ze in de keuken koffie met koek kreeg.
Onderhand kocht moeder het benodigde en ze rekende voor haar uit hoeveel het kostte.
Janna haalde dan de beurs tevoorschijn, die ze uit een zak, die om de middel was geknoopt, vanonder haar rokken vandaan haalde.
Wij als kinderen plaagden haar daar wel eens mee en dat vond ze prachtig. 'Na ongeveer een kwartier ging ze weer verder naar de klanten bij Ferwoude. Als de manden leeg waren ging ze terug.
Het was vooral in de herfst met N. W. harde wind een apart gezicht, als ze voor de wind de weg afkwam. De schommelende mand, haar deinende rokken en zo 'waaide' ze dan naar Workum, waar ze om ongeveer drie uur weer bij bakker Gaastra was. Er werd dan afgerekend, ze kreeg wat brood en koek en dan liep Janna weer langs het Dwarsnoard, Noard, Merk naar haar huisje om 'it Skil', waar haar katten haar opwachtten.
Ze woonde in een huisje van de diakonie, die haar ook geldelijk steunde. Met haar verdienste voor het 'bolkoerrinnen' erbij, leefde ze toen, eenzaam, maar klagen deed ze niet, ze was tevreden.
In 1926 geen bijstand of A.O.W., geen demonstraties van alleenstaande vrouwen, ze moesten zich er maar doorheen slaan en dat heeft Janna gedaan.
Ze is 84 jaar oud geworden en in Franeker overleden, waar ze denkelijk ook is begraven.
 


Duitse landmijn

In het najaar van 1918, vlak na de eerste wereldoorlog, spoelden er langs de Zuiderzeekust nogal wat Duitse mijnen aan. Hoewel deze meestal ter plaatse tot ontploffing werden gebracht, werd één der eerste mijnen, die bij Workum aanspoelde, gedemonteerd en afgevoerd.
Dit gebeurde met een paard en wagen van 'de "riderij" van Hotel de Wijnberg, waarvan de heer Piet Bonnema toen eigenaar was.
Natuurlijk moest op de Merk eerst even worden geposeerd voor fotograaf Wiebe Rijpma.
OP DE FOTO: Derde van rechts, vooraan, voerman Douwe Bonnema en net links daarnaast op de achtergrond, met schipper­spet, de eigenaar van schipperscafé "het bogje" (wat nu de eetzaal van "de Wijnberg" is). Daarnaast, met zwarte kap, "bolle­koerrierster" Janna "Poeze" (vanwege de vele katten die ze had, zie verhaal verdwenen beroep). Ze werd ook wel de "tsjoenster" genoemd en de kinderen waren bang voor haar. Links op de foto, met witte schort, is de 18-jarige "Iytsfaam'" Hinke Boersma. Zij trouwde met Thijs de Boer en woont nu in Mariënacker. Naast haar de toen 5-jarige Henk Bonnema, aan de hand gehouden door zijn 15-jarige zuster Saakje.
In het midden, met witte schort, de "grutfaam" van het hotel. Net links van de mijn, gedeeltelijk zichtbaar, hoteleigenaar Piet Bonnema en z'n vrouw.
Rechts van de mijn Meindert Bonnema en daarnaast, tussen de eerste twee ramen, zijn neef Meindert Bonnema uit Makkum. Verder o.a. nog de plaatselijke veldwachter en rechts achter, Gerrit Zijlstra.
De soldaten waren ingekwartierd op de bovenzaal van de Wijnberg. Opvallend is wel dat ze nogal klein van stuk waren. Foto: Kollektie Henk Bonnema, Bergen N.H.

De steur van Workum

Ballade fan de Warkumer steur
 
Nei in pypkanielstoarm mei in rûzige nacht,
Yn ’e moanne juny fan it jier 1908,
Stapte Evert Visser yn ’e iere moarn,
By Séburch oer de Dyk nei ’t strân
Foar ’t deistich brea hie er op ’t molkfabryk syn wurk
Mar frij, dan doarme ’r lâns de igge fan de Sudersé,
Hie niget oan wolkens en kobben driuwend lâns it swurk.
Wie ’t wetter heech, spielde der wol séwier oan
Ienris droech en krûdich foldie it yn striesekken skoan.
Yn lange stripen waerd it, as meand gers yn in swé,
To droegjen lein op de stiennen gloaiing fan de dyk.
’t Foarme as hannel in probaet middel tsjin rimmetyk
Yn ’e bûse fan de fisker: in preamfol fan dat guod
Smiet yn de drege striid om it bestean
Nei in wike droegjen wol 13 goune op;
Sa ’n hael bitsjutte dus navenant in lyts kaptael.
Lykwols, dy junydei soe er to botstekken gean.
Mar sa ’t blike sil, waerd it in hiel oar forhael.
By de Ligersbolle lâns fordwoun er efter de dyk.
It wetter wie leech, in skriemerich sintsje skittere op’t rillich slyk.
De loft wie fol kritende mokken en yn ’e fierte âllen der keallen,
Lange weagen rôllen boartlik tsjin de âlde dykspeallen.
De wyn en de weagen wiene danich saksearre,
Dat hie er daliks al mei it bleate each konstatearre.
Lykwols, wienen de weagen balstjurrich en ûnstjûr,
Spatte er in pear drippen oalje op it wetter en it wie oer.
De sokken kamen út, de boksen oan de knibbels ta omheech,
Sa stie er earst hwat to dikerjen op it griene keech.
Der koe ommers in blaumich op ’e útkyk stean
Hwant botstekken wie neffens de wet forbean.
Mar lokkich, der wie nearne ûnrie to sjen,
In stik tou oan ’e gurdle om ’e mul, de pripper yn ’e hân
Stapt’ er hoeden, poatsjebaeijend as de bern,
It wetter yn, peazge in pear hûndert meter oer it rimfelige sân.
Doe, deunby in lytse hichte seach er in moaije, mânske bot
Dy ’t forskûle ûnder ’t sân lei, mar der boppe út kaem mei de kop.
Krekt woe er dy oan de pripperfoarke stekke,
Doe ’t efter him de sé alhiel oerstjûr rekke.
Forheard en kjel wurden oan ’t yn murch en bonken
Fleach er, tsjelreauwich, op hege, bleate skonken
En it bange swit yn tsjokke kobben foar de kop
Ta it wetter út, in droege sânbank op.
Nei in hoart, noch hymjend fan ’e alteraesje,
Roun er tobek en makke wakker risselwaesje
Om to sjen hokfoar meunster hjir forsille rekke wie,
Miskien wie it fortize yn in stikken net of in stik trie.
Yn elts gefal, sa ’n great bist, nou yn ûnmacht op it sân,
Wie neffens him noch nea oanspield op it strân.
Doe ’t er mei de foarke it dier mar kwalik rekke
Gisele it omraek mei de greate sturt. Oant yn ’e nekke
Spatte it wetter by him op, mar fierder bleau it rêstich.
Dochs sa lang ’t it dier yn ’t wetter lizzen bleau
Waerd fange mei de bleate hannen lêstich.
Hawar, oan ’e gurdle hie er dat tou as fiskersreau.
In strûp deryn, doe stapt’ er hoeden om it meunster hinne.
Wrachtich, it slagge, de strûp krig’ er om ’e sturt,
En nei in kertierke wrakseljen, hurd tsjin hurd
Koe er mei de fangst op sleeptou nei de wâl ta rinne.
It swiere bist, rûsd’ er, wie faeks wol trije meter lang.
Ienris oan ’e wâl, gau nei hûs en in karre helje fan ’e hang.
Dy hie, bliek gau, mar kwalik de goede mjitte:
Kop en sturt hongen der by del, hast op ’e strjitte.
Sa ’t soks altiid giet, it geroft rint hurder as de tiid.
Thúskommen wachte master Bonne, nijsgjirrich, foar it rút
“Dy fisk, Evert, is in blomhaei, dat sjoch ik oan syn snút.
Tominsten, as it my net mist, mar ik sil nochris yn ’e boeken sjen”.
Doe ’t er letter mei apteker en de boargemaster arrivearre,
Wie de earste opwining al in bytsje saksearre.
Nou spynd’ er, slach yn ’e rêch, fan in hiele oare kleaune jern:
“Kiek hearen, it sit su, un blomhaai is it nyt,
Dat hew ik opsocht in myn boek en wie goed kykt
Dy syt it is un steur, dy komt helendal út Rusland fut.
It beest is seker dus ferdwaald, kan ik wel sêgge”.
Doe mong apteker him ek yn ’t petear: “Mutt’
Jou ris hoare Visser, ik sien dat dier daar lêggen
Mar hè jou kuut fonnen fan it beesje daar in see?”
- Wilens ’t er nei Evert seach skodholle dy fan né -
“Dat is as kaviaar nameluk foor rike lui un traktaasje
En in de geneeskunst het ut oek un beste reputaasje.
Foor un gulden per lepeltsje ferkoop ik it as medisyn.”
“Dat”, sei Evert, “docht mear as by Tjeerde ’t feltsje fan in knyn,”
By einbislút bidarre it bist yn kisten tusken in knoarre iis
Op transport nei fiskhannel Van Laar yn Amsterdam
Dy wie mei de singeliere fangst wakkere wiis.
Yn in brief dy ’t postrinder Johannes Lentz brocht op in joun
Skreau er, it bist bliek twa en in heale meter lang
En de skealjes swaeide pas yn ’t lykwicht by 180 poun.
Dat makket dat ik, njonken de groetnis, 41 goune stjûr.
As diggelfjûr fleach fansels dat nijs de Wimerts oer.
Doe ’t Evert, nei ’t de earste koaridom bilune wie,
Werris by syn maten yn ’e Ligersbolle to krinkjespuijen stie,
Grommele Jabik Fodde, promkjend op in plokje Drachtster Kei
“Dy steur wie dochs in stik bûter yn dyn sûpengroattenbrij”.
“Jawis”, sei Evert, “en jimm’ woll’ it leauwe of net,
It wiif hie de sinten foar ’t ik it wist al yn it kammenet”.
 
 
Age W. Schoonhoven

Lijsterstrikken

Overal waar eenig geboomte bij elkander is te vinden, ziet men om dezen tijd van het jaar deze als het ware bezaaid met lijsterstrikken. Na bekomen vergunning hebben een paar mannen, woonachtig te Koudum, eenige honderden lijsterstrikken in het bosch in de Workumer-Meerpolder, onmiddelijk bij onze stad, in de bomen opgehangen. Dit heeft van dit jaar voor het eerst plaats gehad. Die mannen hebben er wel wat voor over, als men nagaat, dat ze hier iederen morgen van uit Koudum komen en dan de strikken in het bosch nagaan om de buit te bemachtigen. Zijn er echter gebroken of in het ongereede geraakt, die worden door hen hersteld en weder, ,opgehangen, 'om tegen den avond naar hunne respectieve woonplaats te vertrekken. Overdag wordt tusschenbeide in een door hen gemaakt tentje koffie gezet, en zoo den dag met deze bezigheden doorgebracht. In het begin van deze week waren de vangsten betrekkelijk goed te noemen ; enkele dagen had men ver over de honderd.
Als men de prijs dan op 10 cents per stuk berekend, en de onkosten door hen gemaakt er afgetrokken worden, kan er door de beide mannen nog een goede daghuur gemaakt worden.
Het weder is echter te mooi om een ruime vangst te bemachtigen. Een hooge wind uit het Oosten met eenige regen, doet de lijster in het bosch een schuilplaats zoeken, om zoo te worden verschalkt in de voor hen gemaakte strikken
Friso 1944

De waerstien fan St.Ursula


De waerstien fan St. Ursela
(op 1 april 2010 foun yn It Heidenskip)
 
 
Is er droech dan reint it net,
wurdt er wiet, dan dript it krekt
Touteret er hinn’ en wer,
waeit der wyn fan hjir nei dêr!
Lûkt de waermte der troch hinne,
skynt wis de sinne!
Hast jouns de Greate Bear of Sirius foun,
is de loft noch net biroun!
Sjochst yn ’t tsjuster dochs syn skaed,
wiist ljochtmoanne dy it paed
Is er wyt biripe of glêd,
hat der froast of izel west!
Kinst dit net mear lêze,
sil der wol in sniebuoi wêze!
Of, blikstinder,
dyn eagen wurde minder! 


















 

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis