ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Ontstaan
Korte historie van de stad Workum
De Grote of St.Gertrudiskerk
De Waag
Het stadhuis
Doopsgezinde kerk
De Workumer toren
St.Werenfriduskerk
Scheepstimmerwerf De hoop
KRONIEK 1100 JAAR WORKUM
Tijdvak 600 v.C.-1000
Tijdvak 1000-1425
Tijdvak 1426-1523
Tijdvak 1524-1574
Tijdvak 1575-1640
Tijdvak 1641-1704
Tijdvak 1705-1795
Tijdvak 1796-1839
Tijdvak 1840-1893
Tijdvak 1894-1919
Tijdvak 1920-1973
Tijdvak 1974-2000
NATUURHISTORISCHE OMGEVING
Van Flevo tot IJsselmeer
Kerkepad de Tillefonne
De Aldedyk
De Workumermeer
it Heidenskip
Over de dijk naar Hindeloopen
Brekkenpaad
"ONTWIKKELING VAN WORKUM IN 100 JAAR" (1910-2010)
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 5
Deel 6
Deel 7
Deel 8
Deel 9
Deel 10
Deel 11
Deel 12
Deel 4

 


Deel Dwarsnoard gedempt in 1930

Verdwenen huisjes Noorderhaven

Ulo school in 1939

School met de Bijbel in 1910

1933  grote schepen in de haven

Van onderwijs, werkeloosheid en nieuwe infrastructuur
In een grondwetswijziging in 1917 wordt de financiële gelijkstelling van het openbaar en bijzonder lager onderwijs vastgesteld. Hiermee komt er een einde aan een strijd die vanaf halverwege de 19e eeuw is gevoerd. Maar daarmee ontstaat in Workum wel een nieuwe schoolstrijd.
In 1857 was er al een vereniging van Christelijk Onderwijs opgericht en een jaar later een school gestart in de verbouwde oude Lutherse kerk aan het Noard (nu Jopie Huisman Museum). In 1913 wordt besloten in deze school ook ULO onderwijs te geven. In 1908 wordt aan het Noordeinde een katholieke lagere school bebouwd. Het kerkbestuur wil de school vernoemen naar de monnik Uffing van Workum, maar de pastoor vindt dat de school onder bescherming van een heilige moet staan. Daarom wordt gekozen voor de man die het klooster van Uffing had gesticht, de H. Ludger. En zo krijgt Workum zijn Ludgerusschool. In opdracht van de Chr. Bewaarschool wordt in 1915 een kleuterschool gebouwd. Er is een stukje grond gekocht van Wed. J, Riemersma, gelegen langs de opvaart bij W. v.d. Werf. De opvaart zal worden gedempt en later wordt deze straat de Schoolstraat genoemd.
Maar in 1920 komt er een schoolstrijd in Workum. De Gereformeerden wensen een eigen school. Er wordt een vereniging van Gereformeerd Onderwijs opgericht en in 1922 wordt een eigen school geopend. De gemeente stelt geen geld beschikbaar voor een nieuwe school, maar wel een gebouw aan de Stationsweg. Dit was de voormalige “armenschool” (nu bibliotheek). In dat zelfde jaar wordt aan de Aldewei een nieuwe ULO school gebouwd, waar de heer K. Meijer uit Sliedrecht als hoofd van de ULO wordt geïnstalleerd. Dat zal hij bijna 33 jaar blijven. Ook wordt in 1920 de Vaktekenschool in Workum opgericht. In 1924 wordt de Openbare School tegenover de toren in het centrum in Workum verbouwd. Deze school was al gesticht in 1882.
Naast de ontwikkelingen in het onderwijs komen er ook maatschappelijke veranderingen. In 1919 wordt het vrouwenkiesrecht ingevoerd, is er de invoering van de Arbeidswet en de achturige werkdag. De werkweek telt 45 uur met een vrije zaterdagmiddag. In het winkelbedrijf daarentegen werkt men dagelijks nog tot 10 uur in de avond. Ook in de landbouw is de wet niet van toepassing. De scheepsbinnenvaart vermindert door de opkomst van het weg- en spoorverkeer. Daardoor verliest de Noorderhaven zijn voornaamste functie. Het onderhoud van de haven is niet meer rendabel, maar ook de hygiënische motieven spelen een rol om het eerste deel van de haven te dempen. Het laatste gedeelte wordt pas gedempt in 1952 en vindt er een omlegging plaats van de Djippe Dolte. Dit is een grote verbetering voor de scheepvaart.
In 1930 wordt de Priestershoek aan gelegd en in dezelfde periode wordt ook een gedeelte van de Brouwersvaart gedempt voor de aanleg van de weg naar Ferwoude. Op het Noard wordt hiervoor een doorbraak gemaakt.
In 1933 zijn er 108 werklozen in Workum, daaronder bevinden zich 78 hoofden van gezinnen. Het aantal inwoners is op dit moment rond 3800. Daarom wordt in 1934 in het kader van werkverschaffing de haven verbeterd. Hierdoor krijgen naar schatting zeventig á tachtig werklozen tijdelijk werk. Ondertussen wordt door het gemeentebestuur nieuwe werklozen projecten opgezet. Zo wordt met dertig werklozen een weg aangelegd langs het Zool naar het Groene Strand met de bedoeling in de toekomst dit buitendijkse strook land van 70 hectare in cultuur te brengen. Maar met deze weg wordt ook het Gele Strand geopend voor mogelijke exploitatie. Plaatselijk Belang denkt aan een bad- en zwemgelegenheid en het bouwen van een daarbij behorende ontspanningsgelegenheid. De gemeente staat daar sympathiek tegenover, maar kunnen dat niet geldelijk ondersteunen. Want intussen werken dertig werklozen uit Workum aan de verbetering van de weg naar Bolsward. Ook dat moet door de gemeente worden betaald. In 1935 wordt de sterk verbeterde weg naar Bolsward feestelijk geopend.
Vliegveld in Workum
Burgemeester C.A. van Koetsveld van Workum heeft na de aanleg van de weg naar het Groene Strand in 1935 een groots plan zo vertelde hij aan een journalist van een provinciale krant; We zouden hier best een vliegveld kunnen hebben. Er is ruimte genoeg op deze groene en gele stranden. Er hoeft geen terrein gekocht te worden dus goedkoper kan het nooit en er wordt dan ook in die richting gewerkt. Het terrein voldoet aan de eisen die de KLM stelt. We liggen hier wel ruim 3 km van het station, maar onoverkomelijk is dit bezwaar volgens mij niet, er worden steeds meer nieuwe wegen aangelegd…………..
Thijs de Vries
 
Drs. G. Stellingwerf, Workum op weg naar het heden, 1968. W.T. Beetstra, 75 jaar Plaatselijk Belang Workum, 1979.   L.S. Brandenburch, Het Stedeke Workum, 1923, Waanders Uitgevers, Het Vaderlandse Geschiedenis boek, 2003.
125 jaar Christelijk onderwijs in de stad Workum, 1986. B.Voets, En de tijd stond even stil.., 1977
 
 

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis