ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Ontstaan
Korte historie van de stad Workum
De Grote of St.Gertrudiskerk
De Waag
Het stadhuis
Doopsgezinde kerk
De Workumer toren
St.Werenfriduskerk
Scheepstimmerwerf De hoop
KRONIEK 1100 JAAR WORKUM
Tijdvak 600 v.C.-1000
Tijdvak 1000-1425
Tijdvak 1426-1523
Tijdvak 1524-1574
Tijdvak 1575-1640
Tijdvak 1641-1704
Tijdvak 1705-1795
Tijdvak 1796-1839
Tijdvak 1840-1893
Tijdvak 1894-1919
Tijdvak 1920-1973
Tijdvak 1974-2000
NATUURHISTORISCHE OMGEVING
Van Flevo tot IJsselmeer
Kerkepad de Tillefonne
De Aldedyk
De Workumermeer
it Heidenskip
Over de dijk naar Hindeloopen
Brekkenpaad
"ONTWIKKELING VAN WORKUM IN 100 JAAR" (1910-2010)
Deel 1
Deel 2
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Deel 7
Deel 8
Deel 9
Deel 10
Deel 11
Deel 12
Deel 3

 


Het ambacht op straat

Paardenmarkt

Pakhuizen van C.A.Dijkstra

Vissers op de Zuiderzee

Betonfabriek S.S.Hobma & Zn.

Van boeren, vissers en bedrijven
In 1910 zijn er in Workum een aantal belangrijke bedrijven. Naast de Stoomwasserij en de Koffie- en Theebranderij is er een garage met autohandel, een wagenmakerij die zich voornamelijk bezig houdt met het maken en repareren van boerenwagens, twee scheepswerven, een graanmaalderij, een huiden- en wildhandel, fabricatie van bier en limonade, de sagofabriek, een betonfabriekje en een fabriek voor landbouwgereedschap. Verder zijn er in Workum zes horecabedrijven waarvan drie in het centrum, twee op het Dwarsnoard en één op Seburch.
In 1915 zijn er al een aantal bedrijven personen met een eigen telefoonaansluiting. Zij hebben onderstaande telefoonnummers:
3    Crol, B.N., Tjebbes & Co., Stoomzuivelfabriek
11   Dijkstra, C.A., Groenten- en fruithandel.
2    Feikema, J., Dir. Stoomzuivelfabriek “De Goede Vewachting”
5    Gaastra, B.S, fa. S.S. Gaastra, in Kol.- en bakkerswaren en zoutdepôt
4    Gaastra, P., fa Simon Gaastra, in koffie en thee, kantoor
8    Gaastra, P., woonhuis
1    Gaastra, T.D. fa. D.S. Gaastra, Stoommeelfabiek
10   Slis, W.J. Dir. Geneesheer
6    Tjeerde, E.J. Stoomwasinrichting. “Sirius”
7    Tjeerde, Th., fa. G. Tjeerde, in wild, fa. N. Torste, in tabak
9    Yntema, O., Auto-Verhuurinrichting
 
Een openbare spreekcel is gevestigd in het Post- en Telegraafkantoor te Workum.
 
De twee zuivelfabrieken en de jaarlijkse veekeuring geven aan dat er in en rondom de stad Workum omstreeks 1910 veel agrarische bedrijvigheid aanwezig is. In deze periode worden er nog paardenmarkten gehouden in Workum. In de bebouwde kom van de stad zijn vijftien boerenbedrijven gevestigd, waarvan enkele grotere en ook een aantal eenmansbedrijfjes met soms maar een enkele schuur. Direct buiten de stadskern zijn er nog twaalf agrarische bedrijven, zoals op de Algeraburren, op Séburg, Thomashof en Bascohof. In de wijde omgeving van Workum, zoals in It Heidenskip, Nijhuizum, de Workumer Meer en langs de Oude Dijk zijn nog tientallen boerderijen gevestigd
In de tachtiger jaren van de vorige eeuw was er een ernstige landbouwcrisis, maar na de Eerste Wereldoorlog komt en een opleving voor het boerenbedrijf. Door de opkomst van de zuivelfabrieken is er een sterke groei van agrarische producten zoals boter en kaas. Maar dezelfde groei is ook in het buitenland. Nieuwe en snelle koelschepen brengen boter uit Nieuw Zeeland en Australië op de Nederlandse markt. Bovendien zorgt de opkomende margarine-industrie in ons land voor een forse concurrentie.
Het gevolg hiervan is dat de prijzen van vee en melk vanaf 1922 steeds meer dalen, met het totale dieptepunt in 1932. De problemen worden voor de kleine boer maar ook voor de grotere bedrijven steeds nijpender. Men gaat op de loonkosten bezuinigen waardoor de werkgelegenheid in de agrarische sector sterk terug loopt. Dat zal in de toekomst ook zo blijven.
De Workumers houden zich in bepaalde perioden ook bezig met de ansjovisserij, hoewel  het aantal vissers beperkt is. In 1910 licht het Rijk de Zuiderzeevisserij door. In het rapport wordt vermeld dat Workum tweeëntwintig schepen telt waarvan er zes tot de visserij gerekend kan worden. Het aantal vissers wordt vaak bepaald door de omstandigheden, wanneer er geld in de visserij is te verdienen. Een aantal Workumer schippers doet mee aan de zogenaamde “Strontarmade”. Zij vervoeren op tjalken en klippers vruchtbare koemest  - soms wel 100 tot 160 ton - van de Friese Zuidwesthoek naar de zandgronden achter de duinen bij Warmond en Hillegom. Nog steeds wordt jaarlijks  in oktober (symbolisch) koemest naar Warmond gevaren tijdens de Strontrace en visserijdagen in Workum.
 

Thijs de Vries

 
Bronvermelding:
Johan Frieswijk en Peter van der Meer, Geschiedenis Van Friesland 1750-1995, 1998. Drs. G. Stellingwerf, Workum op weg naar het heden,1968 . W.T. Beetstra, 75 jaar Plaatselijk Belang Workum, 1979. Uitgeverij Waanders, Als de dag van Gisteren,1991. L.S. Brandenburch, Het Stedeke Workum, 1923

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis