ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Gereformeerde kerk
Toer de Dolte
Joodse begraafplaats
Huismerken Gertrudis kerk
Het Stadhuis
Stedeke Workum
1000-jarg bestaan
Scholen door de jaren heen
Het Weeshuis
Winkelweek 1921 Greate Pier

 


Donderdag 29 September

DONDERDAG 29 SEPTEMBER
     KINDERFEESTEN.
‘s Voorm.    8                     uur: Entrée in de Scholen.
                  8 ½                uur: Uitvoering van Volksliederen op het Marktplein.
                  8 ¾                uur: OPTOCHT van alle Schoolkinderen
                                               naar Zuid en Noord, voorafgegaan door het Muziekcorps „Crescendo".
                 10 – 10 ½        uur: Tractatie in de Scholen.
                 10 ½ - 12 ½    uur : WEDSTRIJDEN op de Wijmerts,
                                                opgeluisterd door Muziek.
 
                                                    J 0 N G E N S:
voor Jongens van 12 en 13 jaar : Blinde Paardenspel.
  ,,        ,,       ,,   10 en 11 jaar : Zakloopen.
  ,,        ,,       ,,      8 en 9 jaar : Wedloop met hindernissen.
  ,,        ,,       ,,      6 en 7 jaar : Blokloopen.
 
                                                  M E I S J E S:
voor Meisjes van 12 en 13 jaar : Stoelendans.
  ,,        ,,       ,,  10 en 11 jaar : Popkleeden.
  ,,        ,,       ,,      8 en 9 jaar : Tafeltje dekken.
  ,,        ,,       ,,      6 en 7 jaar : Blaadje loopen.
De Commissie, behoudt zich voor, deze Wedstrijden voor eventueel te talrijke groepen met andere te vermeerderen.
Halfeen : SLOT — PRIJSUITDEELING.

GROOTE PIER
 
De man, wegens zjne lange gestalte en forsch uiterlijk, bekend onder den naam van GROOTE PIER", was een edelman, afkomstig uit het geslacht van Heemstra. Hij heeft zich roem verworven en zjne grootste heldendaden verricht in de jaren 1515-1520.
Door uit Holland overgekomen Bourgondische rooverbenden werden huizen, kerken en buurten geplunderd en in de asch gelegd in verschillende Friesche steden en dorpen, o. a. ook te Kimswerd, geboorte- en woonplaats van GROOTE PIER. Dit maakte zijn gramschap gaande en deed hem besluiten zich hierover op zijn vijanden te wreken en voor zijn land en volk te vechten. Het gelukte hem een leger op de been te brengen van ± 600 man, hetwelk door optreden en koene krijgsbedrijven den naam verwierf van “Arumer Zwarte Hoop." Hun doel was de Saksische benden uit Friesland te verdrijven en alle vreemde vorsten en machten to verwijderen. Hij verbond zich met Hertog van Gelder, die eveneens, hoewel valschelijk, vóóraf de Friesche vrijheid in eere to willen herstellen. PIER kweet zich zóó stout van zijn taak dat hij
genoemd werd: de Verwoester der Denen, de Wreker van Bremen, de Aanhouder van Hamburgers en het Kruis der Hollanders. In 1517 had hij een vloot samengesteld uit 150 geroofde kielen, bemand met 1200 koppen.
Het eerste elftal schepen nam hij prijs in de nabijheid van Hoorn, een tweede vloot. van 28 kielen, onder Admiraal Hieronimus Snees, word met 18 schepen door hem aangevallen, na een bloedig gevecht bemachtigd en met 400 gevangenen in triumf te Workum binnengebracht. Enkhuizen, Medemblik, Kuinre, Hindeloopen hadden allen van de roof- en wraakzucht to duchten, terwijl ook Alkmaar, Beverwijk en andere plaatsen door hem zijn bemachtigd. Hij noemde zichzelf „de Geesel der Zuiderzee." Al wat tusschen Holland en Friesland voer, hulken, karveelen en boeiers, ja ook Hamburger- en andere koopvaardijschepen nam hij prijs. De buit (die hij onder zijn volk verdeelde) was groot, maar het ontzag dat hij baarde was nog grooter. Het krijgsrecht dier ruwe, immer naar wraak hijgende dagen, bracht mee dat PIER de manschappen der overwonnen schepen veelal overboord wierp en liet verdrinken, hetwelk hem zeer euvel geduid word, maar een gevolg was van het gruwelijk optreden der Hollanders in Friesland.
Nadat PIER in 1517 de Gelderschen tot verdediging van het belegerde Sneek ondersteunde en in het laatst van 1519 den Hertog van Gelder op een tocht naar Emmerik had vergezeld, zien wij hem opeens het woelig krijgstooneel verlaten en zich als stil burger te Sneek nederzetten, alwaar hij 28 October 1520 overleed en in de Groote Kerk werd begraven. Pet zwaard dat hij hanteerde was 2.15 M. Iang en is in bewaring in het Museum to Leeuwarden.
Volgens beschrijving van Peter van Thabor was hij een man forsch van bouw, vervaarlijk van kracht, rond en eerlijk van inborst en redelijk van hart als een Christen. Hij kon zich evenwel niet verzoenen met de gedachte dat men zijn huis, dorp en kerk had verbrand en hierover heeft hij zich dusdanig gewroken. PIER vertoonde de kenmerken van den echten Fries, openbaarde zich als een onverbasterde zoon der vrijheid, in zucht naar onafhankelijkheid en vaderlandsliefde.

Gaarne zeggen wij ook den Dichter Halmaël na:
 
Die 't Vaderland in nood beschermt,
Voor recht en vrijheid strijdt ;
Zich over weeûw en weer ontfermd,
Geweld noch onrecht lijdt
Dien, zij hij beer of edelman
Of burger of soldaat,
Dien prijs' wat prijzen mag en kan
AIs steunsel van den Staat
Dien reik m' alom in ieder oord,
Dat knielt voor God alléén,
Den lauwer, die den held behoort
En d' eikenkrans metéén.
Held Pier, de groote Pier genoemd,
Niet slechts om lichaamskracht,
Op wiens geboorte Kimswerd roemt,
Zij zóó door ons herdacht.
Hij leed van Saksen's dwingelandij
En Hollands overmoed,
En vocht zich koen van beiden vrij
Ten prijs van goed en bloed.
Hij zag zijn heerlijk Vaderland
Gefolterd, overheerd.
En 't slagzwaard blonk in 's landsmans hand
Hier blijf zijn naam vereerd.
 

Foto is genomen in 1999 ter gelegenheid van 600 jaar stadsrechten van Workum.
Optocht greate Pier.
 
De Optocht van Groote Pier
stelt zich op aan de Trekweg en komt vanaf het
Dwarsnoord te ± 2 uur nam. de Stad binnen.
 
                                    Volgorde van de Stoet:
2 Herauten met Klaroenen.
HARTMANS [te Paard].
8 Ruiters. Al UZIEK.
ARKELENS [te voet].
12 man voetvolk.
2 Banierdragers te Paard [met Friesche Vlag].
GROOTE PIER.
WATSE en AUWERT 2 Adjudanten van Groote Pier.
ANDEL HINNES [te voet].
6 man voetvolk.
HERA HOTTINGA1e Onder-Commandant van Groote Pier.
GRAEF VAN MOERS [te Paard].
8 Ruiters.
PIER TJIPKES [te Paard]      } Commandanten van
NIKKELENBURG [te voet]    } wagens en buit.
3 Wagens met 7 Ruiters en 12 man
PIER HIDDES [te voet].
12 man voetvolk.
HI DE SJOERDS [te Paard].
4 Ruiters.
LÜTZEN AGES,       }
GIJSBERT JAPIKS }   te voet
ROMKE                 }
16 man voetvolk.
JU JUWINGA, 2e Onder-Commandant van Groote Pier.
5 Ruiters.

Op de Markt gekomen blijven wagens en buit en een gedeelte der mannen bij de Waag en de Toren achter om deze te bezetten.
GROOTE PIER ontvangt daar aan het Gemeentehuis de sleutels der Stad en spreekt zijn mannen als volgt toe:
Taspraek fen Create Pier
 
Eale Lânsljue !
Ik, GREATE, PIER, Kening fen Fryslân, Hartog fen Snits, Greve fen Sleat, Frijhear fen Hynljippen, Kaptein fen 'e Súdersé, forklearje ek Warkum frij fen Hollânske oerhearsking. Myn ienigst bitinken sil wêze, it fryske folk hwerom to jaen, hwet it troch oermacht ôfstean en forspylje moast. To Iang hawwe wij us bûgje moatten under it jok fen Hollân. It moat ut wêze mei det frjeamde gedoch. Wêz' my in stype by myn stribjen en lit us de hânnen yn elkoar slaen as soanen fen Fryslân. Giet ek jimme each iepen for de striid fen fryheit en rjucht, jaen derfen bewiis troch ut to roppen:
Fryslân for de Friezen !
[Hjirnei roppe alle minsken: ,Fryslân for de Friezen."]
Ik tank jimme wol. Nou scoe ik graech myn ljue hwet rêst tasizze, wier 't net det ik eange for in fijân fen 'e sékant. Hwa wit spoeket der yet eat fen dy kant, lit us earst us oertsjûqje, as try hjir foun hawwe in feilich honk. Set in wacht op 'e greate Toer, doch de biwenners fen Warkum nin kwea, weitsje for us eare, hâId de poarte beset en lit nimmen ut en yn. Wylst WY yn sé digerje, soarget de wacht for itjinge wy aenstonds nedich hawwe. Forjit net hwet bûter, brew en tsiis. En nou kameraten kom, wy geane.
 
Met het grootste deel van zijn ruiters en voetvolk trekt GROOTE PIER naar de Zeedijk om to zien of de vijand reeds in zicht is. Als geen vijandelijk schip to bespeuren is, keert GROOTE PIER met zijn mannen naar de Waag terug, waar ze hun kamp betrekken.
Schildwachten staan op de Toren en geven bij het minste teeken van onraad een signaal. Herhaaldelijk zien we dan ook ruiters zich naar de Zeedijk begeven om een mogelijk landende vijand to verkennen
Beschrijving  Zeeslag.
 
Tusschen 5 en 6 uur ziet de Torenwachter eenige pijlen afschieten, in de richting van den Vuurtoren nit zee, als teeken dat de vijandeIjke vloot nadert. Doze geeft alarm vanaf de toren, waarop GROOTE PIER nit de Waag to voorschijn komt en bevel geeft om uit trekken.
In minder dan geen tijd wordt de stoet in zijn geheel samengesteld en begeeft zich naar den Zeedijk. Ongeveer bij het Spui gekomen geeft de vijand weer een teeken om te laten weten, waar men zich bevindt.
Groote Pier daalt met Janmaat in de gereed liggende booten en na eenigen tijd vallen de eerste kanonschoten. Kort daarna krijgt het geheel vanaf den Hindelooper en Kaaidjk, alsook vanaf de wederzijdsche zoogen.
Oorlogsbodems, den indruk dat er hevig wordt gestreden.
Na eenigen tijd van ontzettend angstige spanning, wordt het  sein gegeven van vijandelijke zijde, dat men capituleert. De wimpel wordt neergehaald, de degen door Admiraal S n e e s overgegeven aan GROOTE PIER en alle schepen begeven zich ter landing naar den steiger bij de Sluis.
Vervolgens wordt de gemaakte buit op wagens geladen en deze vallen bij het opstellen van den avondoptocht weder in, alsook de overwonnen manschappen, die als gevangenen in den stoet worden meegevoerd.
Volgorde van de stoet bij Avond:
2 Herauten met klaroenen.
Gedeelte voetvolk met gevangenen.
ADMlRAAL SNEES.
AYLWA en SJOUWERS, vijandelijke Adjudanten.
en vervolgens de wagens met veroverde buit.
MUZIEK.
2 Vaandeldragers.
GROOTE PIER en 2 Adjudanten.
Ruiters en Voetvolk.
 Het publiek wordt beleefd verzocht direct na afloop van de zeeslag zich in de richting van de Stad te begeven, daar toch de geheele stoet door Bengaalsch vuur verlicht, door de Stad trekt en langs het Dwarsnoord de Stad verlaat.
(Er zal voor worden gezorgd, dat men door kunstlicht vanaf den Kaaidijk een mooi gezicht heeft op den Zeeslag.
GERESERVEERDE PLAATSEN aldaar zijn te bekomen in de Leugenbank a. d. Kaaidijk )
 
Vrijdag 30 September
  
's Namiddags 1 uur
Gecostumeerd (niet verplichtend) Ringfietsen
(extra prijs voor bet fraaiste- en idem voor het meest origineele Costuum)
                 door JONGELIEDEN boven 14 jaar.
Voor DAMES Zuideinde. - - - - - - Voor HEEREN Noordeinde.
's Namiddags 1 uur [op het Marktplein]
HARDLOOPEN VAN DRIEVOETERS
door JONGENS van 13 tot 15 jaar.
                  ________________
's Namiddags 3 uur
RINGRIJDERIJ met PAARD en RIJTUIG
Jury de Heeren Y. S. HAAGSMA, N. SCHOTANUS en C. TJEBBES.
            [extra prijs voor het Schoonste Geheel].
                         Route Markt - Rehobôth - Geref. Kerk.
                  's Namiddags 3 uur (op het Marktplein]
DE REIS NAAR ZANDVOORT.
                    Prijzen : Luxe Voorwerpen.
                         _____________
            's Namiddags 7-9 uur
        ZANGUITVOERING
                               op de MUZIEKTENT
door de ZANG VERENIGINGEN:
 KL CHR. GEMENGD KOOR.
                                        Directeur : de Heer J. B. Dijkstra.
Geref. Gem. Koor : ,ZINGT DEN HEER"
                                         Directeur : de Heer J. de Groot.
R. K. Gemengd Koor : ,ONDER ONS"
                                 Directeur : de Heer D. D. v. d. Werf.
Gemengd Koor: „T.A.V.E.N.U."
                                   Directeur : de Heer A. Zeijlstra Hz.
                      's Namiddags ±   9½ uur
        GROOT VUURWERK
         
CONCERT MUZIEK KOUDUM.
PROGRAMMA
Kl. Chr. Gemengd Koor,
     Directeur J B. DIJKSTRA.
1. Zonsondergang.
2. Yn de Maitiid.
3. Joun.
4. Ten Hemelweg.
Ger. Gemengd Koor ,Zlngt den Heer."
    Directeur J. DE GROOT.
5. Eere zij God in den Hooge.
6. In druk.
7. Veilig.
8. Vaarwel aan 't Woud.
Gemengd Koor T.a.v.e.n.u."
     Directeur : A.' ZEIJLSTRA Hzn.
  9.Meimorgen.
10.Mijn taal.
11.Visscherslied.
12.Mijn liefje.
R. K. Gemengd Koor „O. O."
    Directeur A. D. V. D. WERF.
13. Bruidsvaart in Hardanger.
14. Schelmenlied.
15. Ons lied van de Zee.
16. O, pepita.


Foto van het feestterrein in de buurt van de Roggemolensteeg.

Zaterdag 1 october

Groote Sportdag.

10-11 uur   V I i e g e  rw e d s t r ij d

           voor JONGENS beneden 14 jaar om prachtprijzen.

           Voor mooiste Vlieger enz. enz

 

11-12½        A t h l e t i e k.

           Voor Heeren. 400 Meter Hardloopen.

           Prijzen Zilveren en Bronzen Medailles.

                                    100 Meter Hardloopen.

           Prijzen Zilveren en Bronzen Medailles.

Voor Dames.                80 Meter Hardloopen.

          Prijzen : Luxe Voorwerpen.

                        1 ½ - 5 uur

VOETBALWEDSTRIJDEN,

                        1½ - 3 uur

Workum ll — H. S. V. (Hindeloopen).

                         3 - 5 uur

Workum l  — Sneeker Elftall.

       Om 11 10 draag Medailles.

       

SPORTTERREIN BIJ ‘T STATION.

               ____________________

‘s Avonds van 8½ tot 10 uur CONCERT op de Muziektent

door het Chr. Fanfarecorps ,Crescendo", Dir. de heer J. B. Dijkstra.

   
De Wapenuitrusting van GREATE PIER, zoals die oorspronkelijk door hem werd gedragen, is te bezichtigen in het “Lokaal voor Algemeene Zaken” ingang Bagijnestraat.



ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis