ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Ontstaan
Korte historie van de stad Workum
De Grote of St.Gertrudiskerk
De Waag
Doopsgezinde kerk
De Workumer toren
St.Werenfriduskerk
Scheepstimmerwerf De hoop
KRONIEK 1100 JAAR WORKUM
Tijdvak 600 v.C.-1000
Tijdvak 1000-1425
Tijdvak 1426-1523
Tijdvak 1524-1574
Tijdvak 1575-1640
Tijdvak 1641-1704
Tijdvak 1705-1795
Tijdvak 1796-1839
Tijdvak 1840-1893
Tijdvak 1894-1919
Tijdvak 1920-1973
Tijdvak 1974-2000
NATUURHISTORISCHE OMGEVING
Van Flevo tot IJsselmeer
Kerkepad de Tillefonne
De Aldedyk
De Workumermeer
it Heidenskip
Over de dijk naar Hindeloopen
Brekkenpaad
"ONTWIKKELING VAN WORKUM IN 100 JAAR" (1910-2010)
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Deel 7
Deel 8
Deel 9
Deel 10
Deel 11
Deel 12
Het stadhuis

Het eerste stadhuis


Het stadhuis na 1727


Stadhuis

Het Friese huisje

Het wapen van Workum

 
Het Stadhuis
 
Er zijn in Nederland veel mooiere stadhuizen dan die in Workum. Ook zijn er vast mooiere waaggebouwen en er zijn zelfs kerken die veel fraaier zijn. Maar door de harmonische manier waarop alles hier bij elkaar staat, vormt het marktplein een unieke en  sfeervolle omgeving, een echte bezienswaardigheid.
 
 
Het stadhuis in Workum behoort tot de kleine groep stadhuizen waarvan de oorsprong teruggaat tot in de 15e eeuw. In Friesland is het zelfs het oudste stadhuis. De middeleeuwse kern is nog terug te vinden in het hoofdgebouw op de hoek van Merk en Begine.
In 1350 was Workum al een bloeiende nederzetting. Vanaf het jaar 1297 wordt Workum  vermeld als stad met overzeese handel met Engeland.
Toen Albrecht van Beieren, graaf van Holland, Workum in 1399 stadsrechten verleende zullen de leden van de magistraat behoefte hebben gevoeld een eigen stadhuis te bouwen.
 
In zijn eenvoudigste vorm bestond een middeleeuws stadhuis uit één zaal, waar ook rechtspraak werd uitgeoefend. Men mag aannemen dat dit ook in Workum het geval was. Pas in de 16e en 17e eeuw, toen de steden zich steeds meer gingen manifesteren kwam er behoefte aan uitgebreidere stadhuizen. Ook in Friesland was deze ontwikkeling te zien. Franeker bouwde in 1591, Dokkum in 1606 en Bolsward in 1613 een stadhuis. Workum bouwde geen nieuw stadhuis , maar breidde in 1620 het bestaande gebouw aan de noordzijde uit met een fraaie gevel. Het is de oudste nog bestaande trapgevel in Workum. De gevel is versierd met gesmede sierankers en een fraaie gevelsteen met het wapen van de stad Workum.
 
In 1727 is het stadhuis ingrijpend verbouwd. Dat jaartal staat ook op de gevel. Tijdens deze verbouwing zijn de buitenmuren met kleinere stenen bemetseld, terwijl het voorste en achterste deel van het gebouw een verdieping hoger werden opgetrokken. Het middelste stuk heeft nog de vorm van het oorspronkelijke middeleeuwse zadeldak bewaard. De ingangspartij is rijk met beeldhouwwerk versierd, terwijl ook boven de ramen zandstenen versieringen zijn aangebracht. Al het houtsnijwerk aan de gevel is maakt door de Amsterdammer Willem Lelienberg. Dit onderstreept de betrekkingen die Workum en andere steden in Friesland in die tijd had met Amsterdam.
 
Uit alles blijkt dat burgemeester Anne Hobbes de Boer daarbij een grote rol heeft gespeeld. Hij was het die de plannen voordroeg. En toen het in de loop van 1726 bleek dat de stad niet in staat was de kosten te betalen, verklaarde Anne Hobbes de Boer zich bereid het tekort renteloos uit eigen zak te betalen. Een treffend voorbeeld van de rijkdom van Workumer kooplieden en grootschippers. Anne Hobbes de Boer was naast burgemeester ook Lakenkoopman. Aan deze kunstlievende magistraat heeft Workum dus zijn fraaie stadhuis te danken. De indeling van het stadhuis is vanaf de 18e eeuw tot het begin van de vorige eeuw in hoofdzaak gelijk gebleven. In 1913 kwam een ingrijpende wijziging, toen de eeuwenoude combinatie van het stadhuis en de stadsherberg verbroken werd. Vanouds heeft namelijk de benedenverdieping als stadsherberg dienst gedaan, maar door het toenemende overheidsapparaat moest het stadhuis worden uitgebreid.
 
Van 1949 - 1953 is het stadhuis opnieuw grondig gerestaureerd. Een discussiepunt bij deze restauratie was het bordes en de trap. Het bordes rustte op twee zuilen en de trap was aan de noordkant, terwijl de leeuwen als stoere wachters boven op prijkten. Uiteindelijk heeft men gekozen voor een strakke trap aan de zuidzijde voorlangs het hoofdgebouw en zonder de leeuwen. Het is een indrukwekkend strak geheel geworden. Toch wordt nog door velen die sierlijke gebogen trap voor het  trapgeveltje langs gemist en al helemaal de leeuwen.
 
Thijs de Vries
 
Bron: De Sted Warkum, drs.G.Bakker 1967

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis