ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Ontstaan
Korte historie van de stad Workum
De Waag
Het stadhuis
Doopsgezinde kerk
De Workumer toren
St.Werenfriduskerk
Scheepstimmerwerf De hoop
KRONIEK 1100 JAAR WORKUM
Tijdvak 600 v.C.-1000
Tijdvak 1000-1425
Tijdvak 1426-1523
Tijdvak 1524-1574
Tijdvak 1575-1640
Tijdvak 1641-1704
Tijdvak 1705-1795
Tijdvak 1796-1839
Tijdvak 1840-1893
Tijdvak 1894-1919
Tijdvak 1920-1973
Tijdvak 1974-2000
NATUURHISTORISCHE OMGEVING
Van Flevo tot IJsselmeer
Kerkepad de Tillefonne
De Aldedyk
De Workumermeer
it Heidenskip
Over de dijk naar Hindeloopen
Brekkenpaad
"ONTWIKKELING VAN WORKUM IN 100 JAAR" (1910-2010)
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Deel 7
Deel 8
Deel 9
Deel 10
Deel 11
Deel 12
De Grote of St.Gertrudiskerk
 
De Grote kerk
 

Beeldhouwwerk in de kerk
 

Gebrandschilderde ramen
 

Het rijke interieur 

De voormalige Latijnse school
 

De Grote of St. Gertrudiskerk
 
In het centrum van Workum eist de grote kerk alle aandacht op. Het is een imposant gebouw en daarmee het voornaamste monument in Workum. Het is de grootste middeleeuwse kruiskerk van Friesland.
Vanaf de Merk vormt de kerk met de waag en de toren een indrukwekkend geheel. De toren neemt daarbij een opmerkelijke plaats in. Zij staat als het ware in de as van de weg, de voormalige gedempte gracht en vormt een natuurlijke afsluiting van het Noard en het Súd. Tussen de kerk en de toren ontdekken we nog een robuuste hardstenen pomp uit 1785. Aan de zuidzijde valt het oog op een grote vierkante graftombe. Het is het graf van Joseph Sinkel, een firmant van de bekende Winkel van Sinkel, die in 1832 op doorreis van Leeuwarden naar Amsterdam voor de kust van Workum verdronk en hier werd begraven. Ook is aan deze zijde van de kerk het graf te vinden van de in Workum geboren beeldhouwer Tjipke Visser (1876-1955). In de kerk is fraai beeldhouwwerk van zijn hand te bewonderen.
 
De Kerk
Hier in het centrum van Workum zal  het eerste eenvoudige kerkje in de tiende of elfde eeuw al gebouwd zijn. In 1480 trekt men om het bestaande kerkje heen een groter kerkgebouw op. De tegenwoordige kerk is in een aantal stadia en volgens verschillende plannen tot stand gekomen. Het oudste gedeelte van de kerk is het koor, dat dateert nog van 1480.
Tijdens de binnenlandse oorlogen in begin van de zestiende eeuw werd de kerk zwaar getroffen. Zowel in 1515 als in 1523 werd de kerk leeggeplunderd,  
in brand gestoken en toren verwoest.
 
Na 1523 is men met een grote herbouw begonnen. In die zelfde periode is ook de toren opnieuw opgebouwd. Het was de bedoeling dat de kerk en toren één geheel zouden vormen. Maar tijdens de bouw ondervond men allerlei problemen en was er een groot gebrek aan financiële middelen. Daarom werd uiteindelijk in 1566 besloten de plannen te wijzigen en werd de kerk niet verbonden aan de toren. Wel werd aan de zuidkant van de kerk een sacristie bebouwd. In 1533 kon de kerk weer in gebruik worden genomen, maar de restauratie was nog lang niet voltooid. De binnenlandse twisten, de afnemende handel en de opkomst van reformatie stagneerde de wederopbouw. Pas rond 1615 was de herbouw van de grote kerk afgesloten en had de kerk min of meer haar definitieve vorm gevonden. 
 
In 1686,1735 en later in 1826 werden belangrijke restauraties uitgevoerd.
In 1939 werd gestart met een grootscheepse ingrijpende restauratie die in totaal 12 jaar zou duren. Tijdens de restauratie bleek dat het gebouw in de afgelopen eeuwen sterk was verwaarloosd. Vele ramen waren zelfs dichtgemetseld. Maar toen de restauratie in 1951 was voltooid kon Workum trots zijn op deze prachtige kerk, die ook wel de kathedraal van Zuidwest Friesland wordt genoemd.
 
Het interieur van de kerk is door zijn ruimtewerking en bijzondere lichtval uniek te noemen. De preekstoel uit 1718 en de regentenbank uit 1716 zijn ware pronkstukken, zo ook de prachtige kleine uitgesneden beeldjes op de koorbanken.
De oudste gedateerde grafzerk in de kerk is uit 1523.
 
De schitterende collectie gildebaren die opgesteld staan in de kerk geven een beeld van de kleurrijke leven van de Workumer gemeenschap in de middeleeuwen.
 
Thijs de Vries
 
Bronvermelding: De grote of St. Gertrudiskerk te Workum 1977
                          Door Mr. B. van Haersma Buma

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis