ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Ontstaan
Korte historie van de stad Workum
De Grote of St.Gertrudiskerk
De Waag
Het stadhuis
Doopsgezinde kerk
De Workumer toren
St.Werenfriduskerk
Scheepstimmerwerf De hoop
KRONIEK 1100 JAAR WORKUM
Tijdvak 600 v.C.-1000
Tijdvak 1000-1425
Tijdvak 1426-1523
Tijdvak 1575-1640
Tijdvak 1641-1704
Tijdvak 1705-1795
Tijdvak 1796-1839
Tijdvak 1840-1893
Tijdvak 1894-1919
Tijdvak 1920-1973
Tijdvak 1974-2000
NATUURHISTORISCHE OMGEVING
Van Flevo tot IJsselmeer
Kerkepad de Tillefonne
De Aldedyk
De Workumermeer
it Heidenskip
Over de dijk naar Hindeloopen
Brekkenpaad
"ONTWIKKELING VAN WORKUM IN 100 JAAR" (1910-2010)
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Deel 7
Deel 8
Deel 9
Deel 10
Deel 11
Deel 12
Tijdvak 1524-1574

 
 Menno Simons

 
 Inthiema huis

 
 Watergeuzen
 
Gildebaren
 
Henrick Pruit

 Deel 4 Tijdvak 1524-1574

1523
De huidige toren is vermoedelijk rond deze tijd gebouwd, in ieder geval voor 1545. In dat jaar vervaardigde Jacob van Deventer in opdracht van Karel V de oudste bekende kaart van Friesland. Op deze kaart staat de toren van Workum ingetekend. De toren is niet volgens het oorspronkelijke plan afgebouwd. Ook was het de bedoeling dat de toren aan de kerk vast gebouwd zou worden.

1533
De kerk kon weer in gebruik worden genomen, maar was door geld gebrek nog lang niet afgebouwd. Daarnaast ontstonden er andere problemen. Mede door de onvrede over het kerkelijk- en burgerlijk gezag kwamen er nieuwe denkbeelden over het geloof en de kerk. Zo ontstond er in die tijd de beweging van de Wederdopers. Het was een pastoor uit Witmarsum, een zekere Menno Simons, die na lang aarzelen de stap tot uittreden uit de kerk zette. Ook in Workum kreeg deze pastoor veel bijval. Hij kreeg daarbij hulp van de Workumer Pieter Holtzager, die hier een echte gemeente opzette.
 
1555
Karel V deed afstand van de regering mede omdat hij het verzet van de Protestanten in Duitsland niet langer kon keren en hen daarom vrije godsdienstoefening verleende. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Philips die toen koning van Spanje werd en heer van Nederland. Zijn broer Ferdinand werd keizer van Duitsland. Philips beschouwde het uitroeien van ketters, zoals hij ze noemde, als zijn heilige plicht.
 
1556
Tijdens het bewind van Philips werd het vroeger aangebrachte verdedigingswerk aan de buitenkant van Workum afgebroken evenals het blokhuis van Inthiema in de stad.
 
1556
Maar ook in Workum groeide het verzet tegen de macht en handelswijze van de Spaanse overheersing. Het openlijk verkondigen van de protestantse denkbeelden was echter riskant. Vandaar dat in de begintijd van de Hervorming geheime bijeenkomsten werden gehouden op het vrije veld (hagenpreken). Vele Workumers moesten om hun geloofsovertuiging het land verlaten. Zij werden door de regering vogelvrij verklaard. De tijd van de Watergeuzen diende zich aan. De  Workumer  Wijbe Sjoerds behoorde tot de watergeuzen die Den Briel innamen.
 
1559
De Rooms Katholieke kerk had de macht nog steeds in handen en probeerde die nieuwe geloofsbewegingen te stoppen. Hendrik Eeuwesz en zijn vrouw Claesken Gaeledochter, twee vurige wederdopers, werden gevangen genomen en na een kort verhoor door de kerkelijke rechtbank tot de vuurdood veroordeeld. Toch zette de hervorming door vooral ook omdat het katholieke geloof vereenzelvigd werd met de Spaanse staat. De aanhang van onder andere Luther en Calvijn werd steeds groter ondanks de jarenlange vervolging.
 
1566
Uit protest tegen de Spaanse handelswijze stormde men in dolle overmoed de kerken binnen en vernielden de beelden. Philips werd woedend toen hij hoorde van de beeldenstorm. Hij zond een leger onder aanvoering van de hertog Alva naar Nederland om orde te brengen. In Workum bleef het betrekkelijk rustig.
 
1566
Uit dit jaar is de oudste gildebrief uit Workum. Aan het hoofd van elke gilde stond een Olderman, uit de raad van de gemeente gekozen. Verder werd het bestuur gevormd door enkele gildemeesters. Deze Gilde behartigde de belangen van de patroon en de werklieden, maar ook hielden ze controle op de producten en zelfs op de prijs.  
 
1570
Op Allerheiligen (1 november) brak een zware storm los. De verwaarloosde dijken waren hier niet tegen bestand. Bij Workum, Ferwoude en Gaast braken de dijken door. Alles werd meegesleurd, mensen en dieren, schuren en bomen. In Workum verdronken 33 mensen.
 
1572
De regering deed in deze periode nog een laatste poging om de macht te behouden. Workum werd weer onder Spaans gezag gebracht door de komst van de overste Caspar de Robles. Deze probeerde met harde hand de opstand tegen het Spaanse gezag te keren en het nieuwe geloof uit te roeien. 
 
1574
Schipper Hendrik Spruyt voer met zijn vrouw Trijntje Jans op hun schip langs de kust. Ze kwamen van Harlingen en hadden als einddoel hun thuishaven Workum. Hier waren ze aangesloten bij de doopsgezinde gemeente. Casper de Robles had het op deze kleine, verboden gemeenschap gemunt. Niet alleen vanwege het geloof, maar ook om hun spaarcenten te plunderen en dat geld te gebruiken voor de aanleg van dijken. Spruyt was in Workum ook actief in het verzet tegen de Spaanse bezetter.                                                                              
Tijdens hun tocht naar Workum werden ze plotseling voor de haven aangehouden. Met veel drukte en geweld klommen de Spaanse soldaten aan boord. De lading en de papieren werden gecontroleerd. Hoewel alles in orde was, werd hij toch gevangen genomen en gevangen gezet in cachot van het stadhuis. Zijn vrouw kon net op tijd veilig wegkomen en vluchtte naar Harderwijk om hulp te halen. Helaas kwam die hulp te laat. In één van de verhoren kwamen ze erachter dat Spruyt een broeder was van de Mennisten. Dit was voldoende reden voor de soldaten om een duivels plan uit te voeren. Midden op het marktplein kleedden ze hem uit en smeerden hem in met zwarte stinkende teer en bonden hem vast in een oude schuit. Deze werd door de soldaten in brand gestoken en naar zee gedreven.  Bijna was het hem gelukt om te ontsnappen want toen de touwen waren doorgebrand sprong hij overboord. Maar helaas de Spaanse soldaten zagen hem springen, kwamen hem achterna en staken hem dood.
 
Thijs de Vries

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis