ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis
Ontstaan
Korte historie van de stad Workum
De Grote of St.Gertrudiskerk
De Waag
Het stadhuis
Doopsgezinde kerk
De Workumer toren
St.Werenfriduskerk
Scheepstimmerwerf De hoop
KRONIEK 1100 JAAR WORKUM
Tijdvak 600 v.C.-1000
Tijdvak 1000-1425
Tijdvak 1426-1523
Tijdvak 1524-1574
Tijdvak 1575-1640
Tijdvak 1641-1704
Tijdvak 1705-1795
Tijdvak 1796-1839
Tijdvak 1840-1893
Tijdvak 1894-1919
Tijdvak 1920-1973
Tijdvak 1974-2000
Van Flevo tot IJsselmeer
Kerkepad de Tillefonne
De Aldedyk
De Workumermeer
it Heidenskip
Over de dijk naar Hindeloopen
Brekkenpaad
"ONTWIKKELING VAN WORKUM IN 100 JAAR" (1910-2010)
Deel 1
Deel 2
Deel 3
Deel 4
Deel 5
Deel 6
Deel 7
Deel 8
Deel 9
Deel 10
Deel 11
Deel 12
NATUURHISTORISCHE OMGEVING

 

De natuuurhistorische omgeving
In het begin van onze jaartelling lagen tussen Stavoren, Enkhuizen en Texel vruchtbare landerijen met boerderijen en grote bossen. Maar in 1177 sloeg de Allerheiligenstorm een bres in de duinenrij tussen Huisduin en Texel en maakte van de beek Marsdiep een groot zeegat. Texel en Wieringen raakten los van elkaar. Deze Allerheiligenstorm was de eerste aanzet tot wat later Zuiderzee en Waddenzee zou heten. De machtige zee bleef de kust teisteren. In 1214, 1219 en in 1248 overstroomde het land opnieuw. Daarbij verdwenen grote stukken veengebied in de golven. De aarde werd steeds warmer en de zeespiegel steeg langzaam. Aan het einde van 1287 kwam de genadeklap. Een verwoestende watermassa stortte zich over de landerijen en verraste mens en dier. Door afslag van veengebieden werd de Zuiderzee gevormd en kwam de definitieve kustlijn vlakbij Workum te liggen. Langs de kust kwamen dijken die het binnenland beschermde tegen het water.
Vóór de afsluiting van de Zuiderzee lag voor de dijk bij Workum een grote kwelder met ondiep water, zandplaten, schelpenbanken en graslanden. Na de afsluiting viel ook de zandbank droog. In 1934 werd begonnen met de aanleg van de zomerkade. Voor de benodigde grond werd de ‘soldatengracht’ gegraven. Zo ontstonden de binnenwaard en de buitenwaard. De binnenwaard werd in cultuur gebracht en grotendeels als grasland gebruikt. De buitenwaard bleef onder invloed van het IJsselmeerwater. Het werd een belangrijk vogelgebied en er ontwikkelde zich een belangwekkende flora. Vanaf 1958 berust het natuurbeheer van de buitenwaard bij It Fryske Gea.
De vogelbevolking van de Workumer buitenwaard is in alle jaargetijden zeer rijk. Op de schelpenbanken broeden vooral visdiefjes en kokmeeuwen. Verder zijn er vele soorten weidevogels - overigens ook op de binnenwaard - waar ze vanaf de weg heel goed zijn waar te nemen. En dan zijn er de eenden, vooral grote aantallen smienten en ganzen die hier een groot deel van de winter voedsel zoeken. Prachtig zijn de imposante vluchten van grote groepen ganzen naar slaap- of foerageerplaatsen.
De Workumer buitenwaard is niet vrij toegankelijk, wel zijn er regelmatig excursies van It Fryske Gea en is er een uitkijkheuvel vlakbij camping It Soal.
Door de historische ontwikkeling van het IJsselmeer, de Fries meren en de zuidwesthoek van Friesland ligt rondom de stad Workum een fraai en gevarieerd natuurgebied. Achter de Droge Dolte liggen uitgestrekte weilanden. Door deze weilanden ligt nog een zestiende-eeuwse kerkepad. Het pad werd vroeger gebruikt door mensen uit de omgeving die naar de kerk en voor handel, bijvoorbeeld de weekmarkt, naar Workum gingen. Door de inpoldering van het Workumer Nieuwland in 1624 is een nieuwe Zeedijk aangelegd naar Hindeoopen. De Oude Dijk heeft nu als slaperdijk geen belangrijke functie meer maar biedt een fraai historisch inzicht in de voormalige zeewering. Door een andere inpoldering in 1878 bij Workum, de Workumermeer, ligt een mooie fietsroute dwars door de weilanden en door het museumdorpje Alligewier naar Makkum. Tijdens de Alligerheiligenstorm in 1570 zijn de meren de Brekken tussen Oudega en It Heidenskip ontstaan. In 2002 is in het kader van het “Waardevol Cultuurlandschap Zuidwest Friesland” een fietspad langs deze meren aangelegt vanaf het dorp Nijhuizum naar Oudega. It Heidenskip is een prachtig wijds agrarisch gebied waar de historie nog voelbaar is.
Thijs de Vries

ThuisHandelHistorieUit de FrisoContact en toevoegingenFoto's WorkumVerhalenGeschiedenis